De ontwikkeling van de productiviteit op (zeer) lange termijn voorspellen
In al zijn jaarverslagen heeft de Nationale Raad voor de Productiviteit (NRP) steeds weer het belang benadrukt van economische beleidsmaatregelen om de productiviteitsgroei te ondersteunen en de neerwaartse trend van de afgelopen decennia tegen te gaan. Productiviteitsgroei is immers essentieel om economische groei te waarborgen in een samenleving die te maken heeft met een vergrijzende bevolking. Economische groei is geen doel op zich, maar een noodzakelijke voorwaarde om de houdbaarheid van de overheidsfinanciën en daarmee van ons sociale stelsel te waarborgen.
Het laatste rapport over de kosten van de vergrijzing (Ageing Report 2024) heeft de impact van de productiviteitsgroei op de overheidsfinanciën duidelijk aangetoond door een gevoeligheidsanalyse uit te voeren van de resultaten ten opzichte van de aanname inzake de totale factorproductiviteit (TFP). Een daling van 0,2 procentpunt van de groeivoet waarnaar de Belgische TFP op lange termijn convergeert (van 0,8% naar 0,6%) doet de Belgische overheidsuitgaven in verband met de vergrijzing stijgen van 16,2% van het bbp naar 17,3% van het bbp tegen 2070.
Het is dan ook van groot belang om een realistische prognose te hebben van de groei van de arbeidsproductiviteit, en met name van de totale factorproductiviteit (TFP) op de lange termijn (T+50 in het geval van het rapport over de kosten van de vergrijzing), om een begrotingsplanning mogelijk te maken die vanuit intergenerationeel oogpunt rechtvaardig is. Een te optimistische visie op onze toekomst leidt namelijk tot onvoldoende begrotingsinspanningen op dit moment en een zwaardere last voor toekomstige generaties. Omgekeerd leidt een te pessimistische visie op onze toekomst tot een buitensporige voorfinanciering van de pensioenen ten koste van de levensstandaard van de huidige bevolking.
MeerNationale Raad voor de Productiviteit - Jaarverslag 2024
Productiviteitsgroei is cruciaal. Het is immers niet alleen een belangrijke voorwaarde voor de groei van de reële inkomens, maar als belangrijkste determinant van economische groei zorgt productiviteitsgroei er ook voor dat heel wat uitdagingen waarmee we vandaag geconfronteerd worden, financieel makkelijker te dragen zijn. Een duidelijk voorbeeld zijn de budgettaire kosten van de vergrijzing. Bij een toename van de gemiddelde jaarlijkse groei van de arbeidsproductiviteit van 1,2 % naar 1,3 % nemen de budgettaire kosten van de vergrijzing over de periode 2023-2070 af met 0,6 pp van het bbp1. Daarnaast zijn er ook omvangrijke investeringen nodig om het hoofd te bieden aan de klimaatverandering en -transitie en andere maatschappelijke uitdagingen die zich stellen bv. op het vlak van mobiliteit, sociale cohesie, nieuwe ontwikkelingen in de gezondheidszorg, geopolitieke ontwikkelingen, defensie... Deze uitdagingen vragen extra middelen/investeringen, zowel privaat als publiek, die zonder economische groei enkel zouden kunnen gefinancierd worden door een daling van de consumptie en/of de houdbaarheid van de overheidsfinanciën verder onder druk zouden zetten.
Onderliggend rapport maakt een stand van zaken van de productiviteitsgroei in België en focust op twee hefbomen die belangrijk zijn om de productiviteitsgroei te versterken.
MeerNationale Raad voor de Productiviteit - Jaarverslag 2022
Productiviteitsgroei is de belangrijkste motor van inkomensgroei op lange termijn, die op zijn beurt bepalend is niet alleen voor de evolutie van de levensstandaard, maar ook voor de ruimte die een overheid heeft om beleid te voeren. De financiële houdbaarheid van de overheidsfinanciën wordt immers in belangrijke mate beïnvloed door de hoogte van de inkomensgroei.
De huidige energiecrisis toont hoe belangrijk het is dat de overheid deze beleidsruimte behoudt niet alleen vanuit economisch oogpunt, maar ook om een antwoord te kunnen geven op de sociale en milieu-uitdagingen waarmee we geconfronteerd worden. Naast het beantwoorden van de uitdagingen op korte termijn is het dan ook belangrijk dat het beleid erover waakt dat tevens op langere termijn de vόόr de crisis al zwakke productiviteitsgroei niet nog verder wordt aangetast en integendeel, wordt gestimuleerd.
Meer
Nationale Raad voor de Productiviteit - Jaarverslag 2021
Productiviteitsgroei is bepalend voor de economische groei en daarom weliswaar geen voldoende, maar toch een noodzakelijke voorwaarde voor een verbetering van de levensstandaard, ook is die alleen niet voldoende. Een toename van de productiviteit en economische groei creëert, zeker in tijden van crisis, ook beleidsruimte, die nodig is voor het realiseren van een duurzamere, inclusievere en veerkrachtigere economie.
De impact van de COVID-19-crisis op de productiviteitsgroei, zoals geraamd op basis van de eerste gegevens was positief, maar de ingezette vertraging sinds de financieel-economische crisis van 2008 is nog steeds niet gekeerd. De Nationale Raad voor de Productiviteit (NRP) wijst daarom op het belang van bedrijfsdynamiek en innovatie om de productiviteitsgroei op te krikken. Het komt erop aan beleidsmaatregelen hierop af te stemmen om de economische groei na de COVID-19-crisis te bestendigen en uit te groeien tot een veerkrachtige economie. Verder maakte de NRP in 2021 ook een evaluatie van het Plan voor Herstel en Veerkracht en zijn impact op de productiviteitsgroei.
MeerNationale Raad voor de Productiviteit - Jaarverslag 2020
Dit verslag werd afgesloten op 21 oktober 2020. Er werd dus geen rekening gehouden met de start van de tweede golf van het COVID-19-virus noch met het nieuwe gezondheids- en economisch beleid dat hieruit volgde.
MeerNationale Raad voor de Productiviteit - Jaarverslag
Dit is het eerste rapport van de NRP. Na de definitie en toelichting van de concepten ‘competitiviteit’ en ‘productiviteitsgroei’ in sectie 1 wordt in sectie 2 een stand van zaken gemaakt van hoe België op dit vlak presteert. Ten slotte wordt in sectie 3 een overzicht gegeven van de factoren die een impact hebben op de productiviteitsgroei.
Meer