Dans tous les rapports annuels, le Conseil National de Productivité (CNP) n’a cessé de souligner l’importance de prendre les mesures de politique économique pour soutenir la croissance de la productivité et contrecarrer la tendance à l’affaiblissement des dernières décennies. La croissance de la productivité est, en effet, l’élément essentiel pour assurer la croissance économique dans une société qui doit gérer le vieillissement de sa population. La croissance économique n’est pas une fin en soi mais une condition nécessaire pour assurer la soutenabilité des finances publiques et donc de notre système social.
Le dernier rapport sur le coût du vieillissement (Ageing Report 2024) a clairement montré l’impact sur les finances publiques de la croissance de la productivité en réalisant une étude de sensibilité des résultats à l’hypothèse concernant la productivité totale des facteurs (PTF). Une diminution de 0,2 point de pourcentage du taux de croissance vers lequel la PTF belge converge à long terme (de 0,8% à 0,6%) fait passer les dépenses publiques belges liées au vieillissement de 16,2% du PIB à 17,3% du PIB à l’horizon 2070.
Avoir une projection réaliste de la croissance de la productivité du travail, et en particulier de la PTF, sur un horizon long (T+50 dans le cas du rapport sur le coût du vieillissement) est donc particulièrement important pour permettre une planification budgétaire qui soit équitable d’un point de vue intergénérationnel. En effet, opter pour une vision trop optimiste de notre futur implique des efforts budgétaires actuels trop faibles et une charge alourdie pour les générations futures. A l’opposé, opter pour une vision trop pessimiste de notre futur conduit à accentuer de façon excessive le préfinancement des pensions au détriment du niveau de vie de la population actuelle.
In al zijn jaarverslagen heeft de Nationale Raad voor de Productiviteit (NRP) steeds weer het belang benadrukt van economische beleidsmaatregelen om de productiviteitsgroei te ondersteunen en de neerwaartse trend van de afgelopen decennia tegen te gaan. Productiviteitsgroei is immers essentieel om economische groei te waarborgen in een samenleving die te maken heeft met een vergrijzende bevolking. Economische groei is geen doel op zich, maar een noodzakelijke voorwaarde om de houdbaarheid van de overheidsfinanciën en daarmee van ons sociale stelsel te waarborgen.
Het laatste rapport over de kosten van de vergrijzing (Ageing Report 2024) heeft de impact van de productiviteitsgroei op de overheidsfinanciën duidelijk aangetoond door een gevoeligheidsanalyse uit te voeren van de resultaten ten opzichte van de aanname inzake de totale factorproductiviteit (TFP). Een daling van 0,2 procentpunt van de groeivoet waarnaar de Belgische TFP op lange termijn convergeert (van 0,8% naar 0,6%) doet de Belgische overheidsuitgaven in verband met de vergrijzing stijgen van 16,2% van het bbp naar 17,3% van het bbp tegen 2070.
Het is dan ook van groot belang om een realistische prognose te hebben van de groei van de arbeidsproductiviteit, en met name van de totale factorproductiviteit (TFP) op de lange termijn (T+50 in het geval van het rapport over de kosten van de vergrijzing), om een begrotingsplanning mogelijk te maken die vanuit intergenerationeel oogpunt rechtvaardig is. Een te optimistische visie op onze toekomst leidt namelijk tot onvoldoende begrotingsinspanningen op dit moment en een zwaardere last voor toekomstige generaties. Omgekeerd leidt een te pessimistische visie op onze toekomst tot een buitensporige voorfinanciering van de pensioenen ten koste van de levensstandaard van de huidige bevolking.
